Kenapa Tawaran Pembelian IJM Oleh Sunway Begitu Kontroversial?

Persatuan Pedagang dan Pengusaha Melayu Malaysia (PERDASAMA) serta Gabungan Ekonomi Malaysia (GEM) turut mengemukakan keresahan yang hampir serupa dan mahu campur tangan Perdana Menteri dalam menyelesaikan isu ini.

Keadaan menjadi semakin panas apabila Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) mengumumkan siasatan terhadap beberapa pengurusan kanan IJM, yang didakwa terlibat dalam aktiviti penggubahan wang haram membabitkan aset bernilai berbilion ringgit di luar negara.

Persoalannya, mengapa transaksi korporat ini begitu kontroversial sehingga mengundang reaksi daripada pelbagai pihak. Dan sejauh manakah kebimbangan yang dibangkitkan itu benar-benar berasas?

Isu Kepentingan Bumiputera

Antara kebimbangan utama yang sering diketengahkan ialah dakwaan bahawa langkah korporat ini berpotensi menghakiskan kepentingan Bumiputera yang selama ini dipegang oleh syarikat pelaburan berkaitan kerajaan (GLIC) seperti KWSP, Permodalan Nasional Berhad (PNB), Kumpulan Wang Persaraan (KWAP) dan Tabung Haji.

Menurut data terkini, KWSP menguasai sekitar 18.7% (kini 20.4%) pegangan dalam IJM, manakala PNB memegang 14.5% saham, diikuti KWAP dengan 9.6%.

Berdasarkan Laporan Tahunan IJM 2024 pula, Tabung Haji/Urusharta Jamaah memegang kira-kira 4.3% saham IJM. Secara keseluruhan, GLIC-GLIC ini menguasai hampir 48.8% kepentingan di dalam IJM.

Namun begitu, andaian bahawa GLIC secara automatik mewakili kepentingan Bumiputera secara langsung tidak begitu tepat. KWSP, misalnya, mengurus simpanan persaraan pekerja di Malaysia tanpa mengira kaum. Begitu juga KWAP, yang berfungsi mengurus pelaburan bagi pekerja sektor awam.

Di peringkat KWSP sendiri, walaupun 61% ahlinya terdiri daripada Bumiputera, simpanan Bumiputera hanya mewakili sekitar 34% atau RM407 bilion daripada keseluruhan aset KWSP yang mencecah RM1.2 trilion, berdasarkan data pada penghujung tahun 2024.

Namun, secara tidak langsung, tidak dapat dinafikan bahawa sebahagian besar aset institusi-institusi ini tetap berkait rapat dengan pelabur Bumiputera, khususnya PNB, Tabung Haji dan KWAP yang majoriti asetnya dimiliki oleh ahli Bumiputera.

Walau bagaimanapun, IJM selama ini diurus secara profesional dan beroperasi hanya berasaskan pertimbangan komersial, meskipun mempunyai pegangan besar daripada GLIC. Tiada agenda khusus pemerkasaan Bumiputera yang diterapkan dalam operasi harian syarikat tersebut, malah sebahagian besar pengurusan kanannya juga terdiri daripada bukan-Bumiputera.

IJM sendiri ditubuhkan hasil penggabungan tiga syarikat milik kontraktor berbangsa Cina, iaitu Ipoh Garden, Jurutama dan Mudajaya.

Transaksi Berat Sebelah dari Sudut Komersial?

Dari sudut komersial semata-mata, tawaran Sunway terhadap IJM kelihatan menarik, memandangkan harga RM3.15 sesaham itu adalah kira-kira 14% lebih tinggi berbanding harga saham IJM sebelum pengumuman dibuat, iaitu RM2.75 sesaham.

Namun, kebimbangan utama bukan terletak pada nilai tawaran, sebaliknya pada struktur pembayaran. Pemegang saham IJM hanya akan menerima 10% daripada nilai tawaran dalam bentuk tunai, manakala baki 90% dibayar melalui saham baharu Sunway yang akan diterbitkan pada harga RM5.65 sesaham.

Sebagai contoh, seorang pemegang saham IJM dengan 1,000 unit saham akan menerima:

Tunai = RM315

Saham Sunway = RM2,830.65 (RM5.65 x 501 = RM2,830.65)

Jumlah keseluruhan = RM3,150

Kebimbangan yang diutarakan bukan semata-mata melibatkan harga tawaran, tetapi risiko yang perlu ditanggung oleh pemegang saham IJM. Saham Sunway akan diterbitkan berdasarkan harga pasaran semasa yang berada pada paras tertinggi, iaitu RM5.65.

Menurut Kenanga Research, saham Sunway kini didagangkan pada nisbah harga kepada pendapatan atau Price-Earning Ratio (P/E Ratio) sekitar 27.6x, jauh lebih tinggi berbanding IJM yang berada pada sekitar 19.4x.

P/E Ratio merujuk kepada harga saham yang dibahagikan dengan keuntungan sesaham syarikat. Nisbah yang tinggi lazimnya mencerminkan jangkaan pelabur terhadap pertumbuhan masa depan, walaupun keuntungan semasa belum setimpal.

Sebagai contoh, Tesla mencatatkan P/E Ratio yang sangat tinggi meskipun keuntungan relatifnya rendah, kerana pelabur meletakkan keyakinan besar terhadap prospek jangka panjang syarikat tersebut (besar kemungkinan adalah berkait dengan personaliti Elon Musk).

Dalam konteks ini, kebimbangan pengkritik boleh dianggap berasas dari sudut komersial. Persoalan utama ialah apakah jaminan bahawa harga saham Sunway tidak akan menyusut selepas pengambilalihan selesai.

Sekiranya harga saham menurun, pelabur institusi sedia ada IJM seperti KWSP, PNB dan KWAP yang menerima tawaran ini berpotensi menanggung kerugian pada masa hadapan, yang turut akan menjejaskan pulangan rakyat Malaysia yang mempunyai aset di institusi-institusi ini.

Sinergi Dalam M&A

Penggabungan dan pengambilalihan lazimnya disertai naratif sinergi dan peningkatan kecekapan operasi secara keseluruhan.

Sunway, yang terlibat dalam pelbagai segmen perniagaan, sememangnya sebuah konglomerat yang berjaya dalam segenap aspek. Dari kesihatan, pembangunan hartanah hinggalah kepada peruncitan, Sunway konsisten berada dalam kelompok peneraju industri.

Pusat beli-belah Sunway di bawah Sunway REIT, misalnya, mencatatkan footfall yang tinggi berbanding mall-mall lain.

Dalam sektor hartanah pula, CGS International turut menyatakan keupayaan Sunway untuk membangunkan projek pada nilai premium. Bagi setiap ekar tanah, Nilai Pembangunan Kasar (GDV) Sunway mencecah RM30.8 juta, jauh mengatasi RM13.6 juta yang direkodkan oleh IJM.

Walaupun di atas kertas penggabungan ini kelihatan berpotensi menjana nilai tambah, realitinya, sinergi yang dijanjikan tidak semestinya diterjemahkan kepada prestasi saham yang lebih kukuh atau peningkatan kecekapan sebenar.

Penggabungan UEM dan Sunrise, serta pengambilalihan I&P Group oleh SP Setia menjadi contoh di mana prestasi pasca-M&A tidak memenuhi jangkaan pasaran. Harga saham syarikat-syarikat ini susut selepas langkah M&A dilakukan.

Selain itu, konglomerat besar dengan pelbagai segmen perniagaan seperti Sunway dan IJM berisiko mengalami fenomena yang dikenali sebagai conglomerate discount, iaitu keadaan di mana pasaran menilai syarikat pada harga lebih rendah berbanding nilai sebenar aset dan operasinya.

Bagi pengurus dana, situasi ini sememangnya cuba dielakkan kerana ia tidak mencerminkan nilai sebenar syarikat secara tepat.

Di pasaran tempatan, justifikasi yang sama pernah digunakan oleh PNB untuk memecahkan Sime Darby kepada tiga entiti berasingan, iaitu Sime Darby Property bagi hartanah, Sime Darby Plantation yang kini dikenali sebagai SD Guthrie bagi perladangan, serta Sime Darby, kini dikenali sebagai SIME bagi produk industri.

Transaksi M&A Berisiko Terus Dipolitikkan

Langkah korporat berskala besar seperti ini jarang terlepas daripada implikasi politik. M&A sering dijadikan bahan serangan politik, sama ada oleh pembangkang mahupun parti dalam blok kerajaan sendiri.

Penswastaan Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB) yang melibatkan GIP, sebuah entiti yang mempunyai kaitan dengan BlackRock, pernah mencetuskan tekanan politik luar biasa sehingga dibangkitkan di Parlimen.

Sebelum itu, rancangan Kuala Lumpur Kepong (KLK) untuk mengambil alih 65% saham Boustead Plantation, yang majoritinya dimiliki Lembaga Tabung Angkatan Tentera, turut dibatalkan akibat kebimbangan terhadap implikasi politik. Kerajaan ketika itu diserang dengan dakwaan mahu menjual kepentingan orang Melayu kepada pihak bukan Bumiputera.

Melihat kepada suhu sentimen semasa, pembelian IJM oleh Sunway juga berisiko menghadapi situasi yang sama, lebih-lebih lagi apabila IJM memiliki lebuh raya dan sebuah pelabuhan di Kuantan yang disifatkan sebilangan pihak sebagai aset strategik negara.

Ini meletakkan pentadbiran sedia ada dalam kedudukan yang getir, khususnya dalam konteks menguruskan sentimen Melayu-Bumiputera yang begitu sensitif.